شده بود ما آنها را از هم شكافتيم ، و هر موجود زنده را از آب درست كرديم ، آيا ايمان نمىآورند ؟ و در زمين ، بلنديها قرار داديم تا به سوى آن خم شود و در آن شكافها را براى راه آفريديم شايد هدايت شوند . ما آسمان را سقفى نگاهداشته شده خلق كرديم و آنان از آيات آن روى گردانند . و اوست كه شب و روز و خورشيد و ماه ، را كه هر يك در مدار خود شناورند بيافريد . سورهء انبيا - آيهء 30 - 33 ) در پرتو اين آيات موضوع را آغاز مىكنيم و از خداى توفيق مىطلبيم . امرى كه دين و دانش در آن متفقند اين است كه هستى از يك ماده يا يك اصل به وجود آمده است سپس به اين عوالم هستى تقسيم شده است . علم در مورد ماده مىگويد : گازى بود كه فضا را پر ساخت . علم نظريهء خود را بر اساس مطالعه مختصات گازها كه در هوا منتشر مىشود و « سديم » « 1 » ناميده مىشود گذاشته است . از اين مقدمه چنين پيداست كه دانش نظر خود را بر اساس موجود بالفعل ، يعنى وجود نهاده است و بر اساس مقايسه ، با نتايجى كه به دست آورده است و تجربياتى كه به عمل آورده است در مورد موجودات نظر مىدهد . نظريهء دانشمندان بر اينكه هستى از گاز به وجود آمده است يك نظريه است ، نه يك واقعيت ، كه بر فرض صحت دانش ، توجهى به شناختن اصل اين گاز يا « سديم » و ايجاد كننده هستى نداشته باشد ، زيرا بحث از علت وجود ، وظيفهء علم نيست . بلكه آن ، از فايدهء هستى بحث مىكند و بحث در علت ، وظيفه فلسفه است كه از حقيقت و علت موجبه آن سخن گويد . اين نظريه و ساير نظريه‌هاى علمى هنوز در مرحلهء نظريه است و در معرض

--> ( 1 ) - گاز آميخته با غبار كيهانى .